Ngọc Trụ dĩ nhiên không phải hạng con nhà giàu vô học. Hắn cũng muốn nhân dịp làm bài mà dò xem bản lĩnh thật sự của Thang Bỉnh đến đâu.
Thang Bỉnh vốn chẳng thích nói dài dòng. Ông lập tức bước đến bên bàn, cầm bút viết đề.
- Hiền điệt, giờ phải xem bản lĩnh thật của ngươi rồi.
Đặt bút xuống, Thang Bỉnh rảo bước rời khỏi thư phòng.
Ngọc Trụ đi đến bên bàn, tập trung nhìn kỹ. Đề bài lại là: “Dân đã đủ ăn đủ mặc, vua há còn thiếu thốn hay sao?”
Trùng hợp làm sao, nửa tháng trước hắn vừa viết một bài văn, nội dung gần giống đề này đến chín phần.
Ngọc Trụ ngồi xuống, lặng lẽ nhớ lại bài văn hôm trước. Dựa theo bài cũ, hắn sửa đôi chỗ, chép lại từ đầu, tiện tay chữa luôn những chữ viết sai.
Ngô Giang không có tư cách bước vào thư phòng. Ngọc Trụ đành tự mài mực, cầm bút hạ ngay câu mở bài:
“Dân đã giàu ở dưới, vua ắt giàu ở trên.”
Chỉ sau nửa canh giờ, bài văn của Ngọc Trụ đã viết xong.
- Người đâu!
Ngọc Trụ gọi một gia nhân nhà họ Thang đang đứng ngoài thư phòng, bảo gã mang bài văn còn chưa khô mực đến cho Thang Bỉnh xem.
- Cái gì? Đã làm xong rồi sao?
Thang Bỉnh suýt rớt cả cằm. Ông theo bản năng quay sang nhìn chiếc đồng hồ đặt trong phòng.
Ông nhớ rất rõ, lúc ra đề rồi đặt bút xuống vừa đúng đầu giờ Tỵ, tức khoảng chín giờ sáng.
Thang Bỉnh dụi mắt ba lần mới dám tin mình không nhìn nhầm. Hiện giờ mới hơn giờ Tỵ một chút, chưa đến mười giờ.
Ông nhận bài văn của Ngọc Trụ, đọc một mạch từ đầu đến cuối. Đọc xong, Thang Bỉnh đập bàn đứng bật dậy.
- Hay! Hay! Hay!
Chỉ dựa vào bài văn trước mắt, Ngọc Trụ đừng nói đỗ kỳ thi viện để trở thành sinh viên, cho dù đi thi hương mà đỗ cử nhân cũng dư sức.
Thang Bỉnh xuất thân tiến sĩ hạng nhì. Sau khi trải qua kỳ khảo hạch mãn khóa của Hàn lâm viện, ông được giữ lại làm quan kiểm thảo. Không những thế, ông còn từng mấy lần làm quan coi việc học hành thi cử. Tạm gác chuyện phẩm hạnh sang một bên, riêng học vấn căn bản thì ông hoàn toàn có đủ.
Trong bụng Thang Bỉnh hiểu rất rõ, kỳ thi viện và thi hương ở phủ Thuận Thiên thực ra không thể đem so với Giang Nam.
Với trình độ hiện giờ của Ngọc Trụ, muốn vượt qua kỳ thi viện dành cho người Bát kỳ ở phủ Thuận Thiên chẳng khác nào đi dạo. Trong đám người Bát kỳ, thử hỏi có được mấy kẻ chịu khó đọc sách?
Nhưng kỳ thi hội của Bộ Lễ thì khác. Các cử tử miền Nam hay miền Bắc đều được đối xử như nhau. Đó mới là cửa ải thật sự khó khăn.
Dẫu sao Thang Bỉnh cũng không phải kẻ nóng đầu làm liều. Ông định dựa vào quyền thế ngút trời của Long Khoa Đa, nhưng cũng sợ nhận nhầm học trò, cuối cùng lại làm hỏng thanh danh của mình.
Ông suy nghĩ giây lát, rồi sột soạt cầm bút. Lần này, Thang Bỉnh cắt lấy một đoạn trong sách Luận ngữ, lại ghép với một đoạn trong sách Mạnh tử để ra thành một đề mới.
Nếu Ngọc Trụ vẫn làm bài thật tốt, Thang Bỉnh dám chắc dưới trướng mình sẽ xuất hiện một vị tiến sĩ người Mãn.
Thang Bỉnh nằm mơ cũng không ngờ Ngọc Trụ lại là một quái nhân từng lấy bằng tiến sĩ ở hai lĩnh vực. Hắn không chỉ có ý chí tự chủ đáng kinh ngạc, mà trí nhớ cũng hơn người.
Vẫn chỉ nửa canh giờ, Ngọc Trụ đã nộp bài lần nữa.
Lần này, sợ mình nhìn nhầm, Thang Bỉnh đích thân ngồi canh chiếc đồng hồ. Ông nhìn rõ mồn một, từ lúc ra đề đến khi Ngọc Trụ nộp bài, quả thật chỉ vừa hết nửa canh giờ.
Tài ứng biến như thế, nếu được rèn giũa thêm vài năm, sau này còn ai sánh kịp?
Chỉ có điều chữ của Ngọc Trụ thì khá tầm thường. Thi viện, thi hương hay thi hội đều chưa phải chuyện lớn. Đến kỳ thi điện thì khác. Vì những người đã đỗ cống sĩ sẽ không bị đánh rớt, bài thi cũng không cần giấu tên rồi chép lại bằng chữ của người khác.
Đến lúc ấy, kẻ viết chữ xấu khó tránh khỏi chịu thiệt. Thứ hạng tiến sĩ sẽ bị ảnh hưởng rất nhiều.
Thang Bỉnh nhận xét thẳng thừng:
- Bài văn của ngươi còn non, dấu vết rập khuôn vẫn nặng. Điểm giống nhau của hai bài trước sau chính là văn phong quá đỗi tương tự. Rõ ràng ngươi đã làm không biết bao nhiêu đề, nhờ thế mới luyện được nền tảng này.
Bất kể phẩm hạnh của Thang Bỉnh ra sao, lời nhận xét khách quan ấy vẫn khiến Ngọc Trụ tâm phục khẩu phục.
- Được. Lão phu nhận ngươi làm môn sinh.
Thang Bỉnh vô cùng hài lòng, vuốt râu mỉm cười rồi chính thức thu Ngọc Trụ vào môn hạ.
Vốn dĩ Thang Bỉnh định nhận hắn làm học trò, truyền lại kinh nghiệm và bí quyết thi cử. Cứ kiên nhẫn dạy dỗ mười mấy năm, thế nào cũng có ngày đỗ tiến sĩ.
Ai ngờ ông lại nhặt được một viên ngọc quý.
Nghĩ đến chuyện rất có thể trong môn hạ của mình sẽ xuất hiện một vị tiến sĩ người Mãn trẻ tuổi, ánh mắt Thang Bỉnh nhìn Ngọc Trụ cũng dịu đi nhiều.
Sau khi làm lễ bái sư, Ngọc Trụ dâng lễ vật hậu hĩnh. Thang Bỉnh càng thêm vui vẻ.
Trên bàn sách còn bày một bức tranh. Đó lại là bức Khê sơn hành lữ đồ của Phạm Khoan đời Bắc Tống.
Phải biết rằng đương kim hoàng thượng đặc biệt sùng kính Phạm Khoan. Bức tranh này quý giá đến mức có đem nghìn lạng vàng ra đổi cũng chưa chắc mua được.
- Người đâu, đi mời phu nhân và cô nương đến đây. Bảo rằng lão phu đã thu được một người học trò giỏi!
Thang Bỉnh niềm nở bày ra dáng vẻ thân thiết như người nhà hai bên đã giao hảo từ lâu.
Quan lộ của Thang Bỉnh vốn chẳng thuận lợi. Ông đang muốn tìm cách dựa vào Long Khoa Đa để nhờ thế lực ấy mà tiến thân. Nay có dịp kéo gần quan hệ với Ngọc Trụ, còn chờ đến bao giờ?
Sau khi gặp Chu phu nhân và cô nương nhà họ Thang, Ngọc Trụ chính thức xuất hiện ở Thang gia, thân phận đệ tử nhập môn cũng được xác nhận rõ ràng.
Thang Bỉnh dặn dò gia nhân ngay trước mặt mọi người:
- Sau này Ngọc Trụ đến phủ, không cần bẩm báo. Cứ dẫn thẳng vào thư phòng của lão phu.
Gần đến buổi trưa, Thang Bỉnh vui hết sức. Ông không chỉ giữ Ngọc Trụ lại dùng cơm mà còn sai người mang rượu lên.
Ngọc Trụ cầm bầu rượu rót cho thầy, sau đó nâng chén, cung kính nói:
- Được lão sư để mắt, có thể vào môn hạ theo người học tập, quả thật là phúc lớn ba đời của học trò.
Trong bụng Thang Bỉnh hiểu rất rõ, nhìn khắp thiên hạ, bậc đại nho có danh tiếng đâu phải chỉ một người. Vì sao Long Khoa Đa lại chọn ông?
Chẳng phải vì Ngọc Trụ chỉ cần cái thực là đỗ tiến sĩ người Mãn, chứ không ham hư danh bác học hồng nho hay sao?
Long Khoa Đa hẳn đã sai người dò hỏi kỹ càng. Từ kỳ thi huyện cho đến thi hội, Thang Bỉnh chưa từng phải thi lại lần thứ hai. Mỗi kỳ ông đều đỗ ngay lần đầu, chưa từng chịu cảnh thi trượt mất mặt.
Hơn nữa, Thang Bỉnh từng ba lần làm quan coi thi. Từ lúc còn là thí sinh cho đến khi ngồi chấm bài, những quy tắc ngầm và công khai để chọn người đỗ, ông đều thuộc nằm lòng. Trong đó có biết bao điều tinh vi, lợi thế lại quá lớn, đương nhiên không thể đem nói cho người ngoài.
Chuyện ấy cũng giống như một vị giảng viên xuất sắc của trường trung học danh tiếng, thường xuyên tham gia ra đề thi đại học. Lớp luyện thi do ông mở ra, dù có bỏ tiền cũng chưa chắc chen chân vào được.
Thang Bỉnh vừa về đến nhà chính, đã nghe Chu phu nhân hỏi:
- Lão gia, chẳng hay Ngọc Trụ đã đính hôn chưa?
Men rượu trong đầu ông lập tức tan đi quá nửa.
- Hồ đồ! Hồ đồ hết sức! Người Mãn và người Hán không được kết hôn, bà không hiểu sao? Tổ tiên Ngọc Trụ tuy là người Hán chính gốc, nhưng nay cả nhà đã được đưa vào Chính Hoàng kỳ Mãn Châu rồi, bà hiểu chưa? Chuyện hôn sự của cô cháu bên nhà mẹ đẻ, bà đừng nhắc lại nữa!
Thang Bỉnh nổi giận, mắng Chu phu nhân một trận.
Chu phu nhân thấy ông bốc hỏa, cứ tưởng ông nghĩ mình đang định mai mối cô con gái lớn của anh trai bên nhà mẹ đẻ. Bà vội vàng im bặt.
Thực ra, cô nương nhà họ Thang sau khi gặp Ngọc Trụ đã như mất hồn mất vía, đứng ngồi chẳng yên. Nếu để Thang Bỉnh biết chuyện, e rằng trong nhà sẽ xảy ra chuyện lớn.
Từ ngày chính thức bái sư, Ngọc Trụ bắt đầu cuộc sống đi học chỉ quanh quẩn giữa hai nơi. Mỗi ngày dùng bữa sáng xong, hắn lên xe đến nhà họ Thang.
Thang Bỉnh đến Hàn lâm viện điểm danh, lộ mặt một lát rồi lại lẻn về nhà.
Nói cho công bằng, cách dạy của Thang Bỉnh lấy hiệu quả thực tế làm đầu. Ông chỉ nhắm đến chuyện giúp học trò đỗ đạt, chẳng mấy quan tâm học vấn có thật sự uyên bác hay không.
Được danh sư chỉ điểm, cỗ máy làm bài Ngọc Trụ cuối cùng cũng đi đúng đường. Việc luyện đề của hắn từ đó trở nên đều đặn và có bài bản hơn.