Trên con đường lớn bụi đất mù mịt, một đứa trẻ lớn dắt theo một đứa trẻ nhỏ, chậm chạp bước đi.
Hai bên là đồng hoang bát ngát, chỉ lơ thơ vài cây cối đứng trơ trọi. Vỏ cây đã bị người đói lột gần hết để nhai đỡ đói. Sang xuân, những thân cây ấy cũng chẳng thể đâm chồi nảy lộc nữa.
Đến cỏ dại dưới đất cũng chẳng còn bao nhiêu.
Không tìm đâu ra thứ gì ăn được. Cậu thiếu niên lê từng bước nặng nhọc, mỗi bước đi đều phải dốc hết sức lực. Bỗng nhiên, chân cậu như giẫm phải vật gì, trượt một cái rồi ngã nhào xuống đất.
Đứa bé phía sau sợ hãi, vội ngồi xổm xuống, ra sức kéo cánh tay cậu, muốn kéo cậu đứng dậy.
- Đừng… đừng phí sức nữa.
Giọng thiếu niên yếu ớt, hơi thở thoi thóp. Cậu ra hiệu cho đứa bé ghé lại gần.
- Mộc Anh, nghe ta nói… ta không xong rồi. Ngươi… ngươi cứ đi về phía đông, đến Hào Châu. Chỉ cần còn thở thì đừng dừng lại… may ra… may ra vẫn còn đường sống.
Nói xong, mắt cậu tối sầm, người cũng lịm đi.
Chẳng biết đã qua bao lâu, thiếu niên mở mắt ra. Đứa bé vẫn nằm phủ phục bên cạnh, đôi mắt đen láy chăm chăm nhìn cậu.
Thấy cậu tỉnh lại, Mộc Anh mừng rỡ cười toe, trên mặt vẫn còn vương nước mắt.
Thiếu niên vừa thương vừa bất lực. Thằng ngốc này cứ ở lại trông chừng mình, chẳng phải sẽ cùng chết hay sao?
- Mộc Anh, nghe cho rõ đây. Mau đi đi. Nếu gặp được người tốt, ngươi… ngươi còn có thể sống…
Đứa bé không nhúc nhích, chỉ ngây ngốc nhìn cậu.
- Sao ngươi không chịu nghe lời? Ngươi… ngươi phải sống thì mới cứu được ta chứ!
Thiếu niên đau đớn giục giã.
Lần này, dường như đứa bé đã hiểu. Nó khó nhọc bò dậy, nhìn thiếu niên hồi lâu rồi mới cất bước. Đi được hai bước, nó lại quay đầu nhìn, chẳng nỡ rời xa. Mãi đến khi đi thật xa, thằng bé mới cúi đầu, cắm cổ chạy về phía trước.
Mộc Anh đã đi, chỉ còn lại một mình thiếu niên.
Cơn mê ngất liên tiếp ập tới. Từ xa vọng lại tiếng sói tru. E rằng mạng sống của cậu cũng chẳng còn cầm cự được bao lâu.
Mối thù giết cha mẹ, chuyện lật đổ triều Nguyên, tất cả đều không dám nghĩ tới nữa. Gia đình họ chẳng qua chỉ là ngọn cỏ rác giữa thời loạn, chết đi cũng chẳng ai hay biết.
Chỉ mong thằng bé kia thật sự là Mộc Anh, con nuôi của lão Chu. Chỉ mong sau này nó có thể giết thêm vài tên quan binh, coi như báo thù cho cả nhà họ.
Nước mắt chẳng chịu nghe lời, cứ lăn xuống từ khóe mắt thiếu niên.
Cậu tên là Trương Hy Mạnh, người Tế Nam.
Gia đình cậu cũng được xem là danh gia. Ông chú họ tên Trương Dưỡng Hạo, chẳng những từng làm quan lớn mà còn là bậc thầy về tản khúc, một thể thơ ca phổ biến thời bấy giờ. Trong chốn quan trường hay ngoài văn đàn, ông đều rất có danh tiếng.
Chỉ tiếc đó đã là chuyện hơn mười năm trước.
Cha của Trương Hy Mạnh không đi thi làm quan. Ông ở nhà đóng cửa đọc sách, trông nom gia sản, sống cuộc đời không tranh với thế sự.
Thế nhưng từ năm Chí Chính thứ mười một, quân Khăn Đỏ nổi lên khắp hai bờ sông Hoàng Hà. Quân triều đình kéo đi dẹp loạn, quân Khăn Đỏ lại đánh phá khắp nơi. Hai bên chém giết qua lại, dân chúng căn bản không còn đường sống.
Cha Trương suy đi tính lại, quyết định đưa cả nhà xuống phương Nam nương nhờ họ hàng để tránh họa. Chỉ có điều, ông quanh năm đóng cửa đọc sách, nào biết bên ngoài hiểm ác đến mức nào.
Đi chưa được bao lâu, họ đã gặp quan phủ sách nhiễu hết lần này đến lần khác. Của cải mang theo cứ vơi dần. Đám người hầu đi theo cũng chỉ còn lại một người.
Tệ hơn nữa, Trương Hy Mạnh không quen khí hậu nơi khác, lại mắc bệnh, nôn mửa tiêu chảy liên miên.
Vợ chồng họ Trương nhìn gương mặt vàng vọt, thân hình ngày một gầy guộc của con trai thì càng thêm đau lòng.
Giờ muốn quay về quê cũ cũng chẳng được nữa, đành cắn răng đi tiếp.
Hôm ấy, họ đi đến một vùng đồng hoang. Bệnh tình của Trương Hy Mạnh đột nhiên trở nặng. Cậu co giật liên hồi, miệng sùi bọt mép, khiến vợ chồng họ Trương hoảng hốt không biết phải làm sao.
Tên gia nhân nói:
- Lão gia, phu nhân cứ ở lại trông thiếu gia. Tôi đi tìm thầy thuốc, mua ít thuốc về.
Cha Trương cau mày:
- Chốn đồng không mông quạnh này, ngươi biết tìm thầy thuốc ở đâu?
Tên gia nhân đáp:
- Lúc nãy đi ngang qua, hình như tôi trông thấy một ngôi làng. Cứ để tôi đi thử xem.
Cha Trương ngẫm nghĩ rồi hỏi:
- Ngươi lo liệu được chứ? Có cần ta đi cùng không?
Tên gia nhân vội xua tay:
- Phu nhân một mình trông thiếu gia không xuể đâu. Lão gia cứ yên tâm, tôi đi một lát rồi về ngay.
Cha Trương gật đầu. Tên gia nhân lập tức cong mông chạy đi. Nào ngờ hắn vừa đi đã hơn một canh giờ, trời mỗi lúc một tối mà vẫn chưa trở lại.
Cha Trương bực bội than thở:
- Chuyện gì thế này? Lão Vương sao lại chậm chạp đến vậy? Cứ làm người ta sốt ruột!
Đang lúc ông oán trách, chợt thấy sắc mặt vợ trắng bệch. Môi bà run lên cầm cập, thân mình lảo đảo, suýt nữa ngã xuống.
- Nàng… nàng cũng đổ bệnh rồi sao?
Cha Trương sợ hãi, vội đỡ lấy vợ.
- Đừng làm ta sợ!
Phu nhân ngây ra một lúc, rồi đột nhiên òa khóc:
- Hỏng rồi! Gói nữ trang của thiếp mất rồi!
Cha Trương giật mình kinh hãi.
Bọn họ đã chẳng còn tiền bạc. Thứ duy nhất còn đáng giá chính là ít nữ trang vợ ông mang theo. Đó là của hồi môn, được gói riêng trong một bọc nhỏ.
Phu nhân tức đến gần ngất đi:
- Nhất định là lúc thiếp chỉ lo cho con, cái lão gia nhân lòng lang dạ sói ấy đã trộm mất! Đúng là đồ khốn nạn!
Cha Trương sững người giây lát rồi cũng hiểu ra. Hẳn là lão Vương đã lấy gói nữ trang, viện cớ đi tìm thầy thuốc rồi bỏ trốn. Đúng là đáng chết!
Lão Vương, cả ba đời đều làm việc cho nhà họ Trương. Nhà họ chưa từng bạc đãi hắn. Vậy mà đúng lúc này, hắn lại trộm nữ trang rồi bỏ chạy. Chẳng khác nào kẻ đã được người ta cứu khỏi giếng sâu lại quay sang đâm dao vào ân nhân!
Cha Trương tức giận giậm chân, xoay người bỏ đi.
Phu nhân kinh hãi gọi với theo:
- Lão gia, ông không đuổi kịp hắn đâu!
Cha Trương hừ một tiếng:
- Ai bảo ta đi đuổi hắn? Ta đi tìm ít dược liệu cho con. Ta cũng từng đọc sách thuốc, chắc… chắc vẫn làm được!
Nói rồi, ông co chân chạy thẳng về phía ngọn đồi đất bên cạnh.
Một lão học trò già thì biết chữa bệnh sao?
Đừng vội xem thường người đọc sách. Người xưa có câu, không làm được quan giỏi thì làm thầy thuốc giỏi; không trị được đất nước thì chữa bệnh cho dân. Nhiều bậc danh y cũng là những người học rộng. Sách vở đọc thông, lẽ thuốc tự nhiên cũng hiểu được đôi phần.
Chỉ có điều, cha Trương còn cách một vị danh y rất xa. Ngày thường, ông tuyệt đối không dám tự tiện chữa bệnh. Nhưng lúc này, họ đã chẳng còn lựa chọn nào khác, đành thử liều một phen, dù con bệnh nặng cũng phải tìm cách cứu chữa.
Ông chạy gần hai canh giờ. Mãi đến khi trời tối hẳn, ông mới thở hồng hộc trở về, trong vạt áo bọc một ít cỏ thuốc.
- Mau đun nước cho con uống!
Phu nhân chẳng biết những thứ ấy có tác dụng hay không, chỉ đành làm theo lời chồng, nhóm lửa đun nước.
Đến khi ngọn lửa bùng lên, bà mới nhìn thấy trên má và cánh tay chồng đầy những vết xước. Máu rỉ ra, khô lại thành từng mảng vảy đỏ sẫm.
Nhìn cảnh ấy, sống mũi phu nhân cay xè, suýt bật khóc. Nhà họ tuy không phải đại phú đại quý, nhưng cũng thuộc hạng khá giả, xưa nay vẫn có người hầu kẻ hạ chăm nom. Họ đã bao giờ phải chịu cảnh khốn khổ thế này?
Cha Trương vội nói:
- Ta không sao, nàng đừng bận tâm. Chỉ cần con mình bình an là được. Đều tại người cha này vô dụng, làm khổ con rồi!
Ông nhìn gương mặt tiều tụy của con trai, đưa tay dịu dàng vuốt lên trán cậu.
Đúng lúc ấy, Trương Hy Mạnh đang mê man từ từ mở mắt. Ánh mắt cậu mờ mịt, mang theo vẻ kinh ngạc và hoảng hốt.
Cha Trương không nhận ra điều khác thường. Ông chỉ tưởng con trai đã tỉnh lại nên đắc ý nói:
- Thấy chưa, thuốc của ta công hiệu lắm mà!
Phu nhân không nhịn được, vừa cười vừa mắng:
- Ông lú lẫn rồi à? Con còn chưa uống thuốc mà!
Cha Trương ngượng ngùng chống chế:
- Thì… thì cũng là ông trời cảm động trước tình cha con chúng ta, nên mới cho con tỉnh lại. Nhất định là nó không sao nữa đâu.
Ông kích động nhấc nồi đất xuống, dùng tay áo lót bên dưới rồi rót thuốc vào bát. Đợi thuốc nguội bớt, ông đưa đến bên miệng con trai, cẩn thận đổ vào.
Thiếu niên đờ đẫn uống cạn bát thuốc. Vị đắng lan khắp người, khiến cậu rùng mình một cái. Như người vừa trở về từ cõi chết, cậu ngẩng đầu nhìn hai người trước mặt. Hai người ấy cũng đang lo lắng nhìn cậu.
Họ là… cha mẹ của mình!
Sao lại thế này?
Đầu Trương Hy Mạnh đau như muốn nứt ra. Cậu vốn là trẻ mồ côi, sao bỗng nhiên lại có cha mẹ?
Đột nhiên, ký ức trong đầu vỡ tung. Từng đợt ký ức tràn đến như nước lũ, dồn dập nối tiếp nhau. Sắc mặt thiếu niên biến đổi liên hồi. Dường như cậu đã rơi vào một thời đại xa lạ.
Sau khi sắp xếp lại những ký ức ấy, Trương Hy Mạnh lập tức bất an.
Năm Chí Chính thứ mười hai, hành tỉnh Hà Nam Giang Bắc, lộ An Phong, quân Khăn Đỏ. “Đá người chỉ có một mắt, xui khiến thiên hạ nổi dậy chống triều đình…”
Chết thật rồi!
Nếu cậu đoán không sai, mình đã đến cuối thời Nguyên. Hình tượng người đá một mắt kia quá nổi tiếng, gần như là khuôn mẫu kinh điển của những cuộc khởi nghĩa.
Sao lại thành ra thế này?
Cậu vốn chỉ là một sinh viên đại học bình thường, sống khá an phận. Ước mơ lớn nhất chỉ là thi đỗ công chức, yên ổn phục vụ nhân dân, vậy thôi.
Vậy mà chớp mắt, cậu bị ném thẳng vào thời loạn cuối triều Nguyên. Bảo cậu sống thế nào đây?
Hơn nữa, tình cảnh cả nhà rõ ràng rất tệ, đang trên đường chạy nạn.
Trương Hy Mạnh lén nhìn người cha hiện tại. Vị lão gia này xem ra chẳng đáng tin cho lắm, bằng không sao có thể dẫn cả nhà đến bước đường cùng như vậy?
Nhưng cậu còn làm được gì? Tuổi thì nhỏ, thân thể lại đang bệnh. Chỗ dựa duy nhất vẫn là cha mình. Chỉ mong ông có thể tìm ra một con đường sống.
Lúc này Trương Hy Mạnh mệt mỏi rã rời, chẳng còn sức suy nghĩ.
Có lẽ thuốc cỏ của cha thật sự có hiệu quả, cậu nhanh chóng chìm vào giấc ngủ.
Một đêm trôi qua, Trương Hy Mạnh thấy trong người dễ chịu hơn nhiều. Cha cậu lại đau đầu tính toán:
- Nhà ta chẳng còn lại bao nhiêu nữa. Xuống Giang Nam thì không thể rồi… Gần nhất chỉ có Hào Châu. Nhưng ta nghe nói Hào Châu đã bị đám giặc Khăn Đỏ chiếm giữ, e rằng đến đó cũng chẳng có kết cục tốt đẹp gì!
Mẹ cậu vốn không có chủ ý gì. Bà cúi đầu, lại buồn bã nghĩ đến gói nữ trang. Nếu khi ấy cẩn thận hơn, không để mất nó thì ít ra vẫn còn cách xoay xở.
Trương Hy Mạnh tựa vào vách xe, nghe cha nói vậy thì trong đầu chợt lóe lên một ý nghĩ.
Hào Châu chẳng phải nơi lão Chu dựng nghiệp hay sao? Đến Hào Châu, tìm Chu Nguyên Chương mà nương nhờ!
Nhưng phải nói với cha thế nào đây?
Chẳng lẽ bảo với ông rằng, vị Hoàng đế khai sáng triều Minh sau này đang ở Hào Châu, mau đến đó đi, biết đâu còn được làm công thần phò tá từ thuở ban đầu, về sau nhận cả thẻ miễn chết?
Trương Hy Mạnh suy nghĩ hồi lâu, rồi thấp giọng nói:
- Thời thế này, quan với giặc cũng khó phân biệt. Quân Khăn Đỏ chưa chắc đều là lũ mặt xanh nanh vàng, biết đâu còn biết phải trái hơn quan phủ.
Câu nói ấy đánh thức cha cậu.
Dọc đường đi, ông còn chưa nhìn đủ bộ mặt quan phủ hay sao?
Quan phủ là hạng người nào, ông đã sớm thấy rõ.
Còn quân Khăn Đỏ ra sao, ông không biết. Nhưng cả nhà còn lựa chọn nào khác ư?
Đành đánh cược thôi!
Cha Trương nghiến răng:
- Đúng vậy, cứ đến Hào Châu trước đã. Giữ được mạng sống mới là chuyện quan trọng!
Một khi đã quyết định, cả nhà lập tức lên đường. Mẹ ở trong xe chăm sóc Trương Hy Mạnh, còn cha cậu thay chỗ lão Vương, tự mình đánh xe.
Đi chưa được bao xa, cha Trương đột nhiên dừng xe.
Trương Hy Mạnh ngẩn ra. Chẳng lẽ lại xảy ra chuyện gì?
Cậu nghe thấy tiếng khóc nức nở. Hóa ra bên đường có một thi thể phụ nữ. Trên thi thể còn phủ phục một đứa trẻ, tiếng khóc chính là từ miệng nó phát ra.
Mẹ cậu thò đầu ra nhìn, trong lòng cũng dấy lên nỗi thương cảm. Nhưng nhà mình còn lo chưa xong, lấy đâu ra sức giúp người khác?
Bà khẽ giục:
- Lão gia, đi mau thôi!
Cha Trương theo bản năng lại thúc ngựa cho xe chạy tiếp. Nhưng ánh mắt ông vẫn dán chặt vào đứa bé bên đường, lòng cứ day dứt mãi.
Đến khi đứa trẻ khuất khỏi tầm mắt, ông bỗng siết chặt dây cương, dứt khoát nhảy xuống khỏi càng xe.
Phu nhân khẽ gọi:
- Lão gia!
Cha Trương thở dài:
- Ta đọc sách mấy chục năm. Nếu chỉ vì thế đạo tối tăm mà thấy người chết không cứu, chẳng phải bao nhiêu sách thánh hiền đều uổng phí hay sao?
Ông nói tiếp với con trai:
- Hy Mạnh, năm xưa ông chú họ của con đến Thiểm Tây cứu trợ dân đói, dọc đường gặp ai thiếu lương thì cho lương, gặp thi thể thì chôn cất. Nhà họ Trương chúng ta, dù trong hoàn cảnh nào cũng không thể chỉ biết lo cho mình, thấy người chết mà làm ngơ!
Dặn dò con xong, cha Trương bước về phía đứa trẻ.
Trong xe, Trương Hy Mạnh khẽ sững người.
Người đọc sách, có lẽ là thế chăng? Cha cậu đúng là một kẻ ngốc luôn giữ lòng thiện. Nhưng chính nhờ những kẻ ngốc cố chấp như vậy mà giữa thời lễ nghĩa tan vỡ, trời đất đảo điên, nhân tình vẫn còn sót lại đôi phần. Nếu không, cõi đời này chẳng khác nào địa ngục sâu nhất.
Lần đầu tiên Trương Hy Mạnh nhận ra người cha này cũng có chỗ đáng kính.
Cậu không thể cử động, mẹ cậu liền xuống xe giúp đỡ. Nửa canh giờ sau, vợ chồng họ trở lại. Sau lưng họ còn có thêm một đứa trẻ.
Mẹ nói với Trương Hy Mạnh:
- Vừa rồi hỏi tên, đứa bé này tên là Mộc Anh. Cha mẹ nó đều mất cả rồi. Từ nay cứ để nó đi theo nhà mình.
Mộc Anh!
Trương Hy Mạnh bất giác cau mày.
Sao lại trùng tên với Mộc Anh, vị Quốc công nước Việt từng đời trấn giữ Vân Nam? Tính tuổi ra thì hình như cũng xấp xỉ nhau. Chỉ tiếc rằng cha mẹ của đứa trẻ này đâu phải Chu Nguyên Chương và Mã hoàng hậu.
Có lẽ nó chỉ là người trùng tên trùng họ mà thôi.
Dĩ nhiên, nếu cả nhà thuận lợi đến được Hào Châu, gặp lão Chu, mà hắn chịu nhận Mộc Anh, Trương Hy Mạnh cũng chẳng phản đối.
Đùa sao được! Nếu mọi chuyện thật sự thành hiện thực, thằng bé này sau này sẽ trở thành vị quốc công đời đời trấn giữ Vân Nam. Khi ấy, chẳng phải cậu cũng có thể theo nó đến Vân Nam ăn nấm hay sao?
Nghĩ đến đó, Trương Hy Mạnh cuối cùng cũng nhen lên được một tia hy vọng mong manh. Trên gương mặt cậu dần hiện nụ cười.
Mọi chuyện rồi sẽ bình an thôi…