Triều đình có Lục bộ, mà Lại bộ đứng đầu. Nhưng nếu đem đối chiếu sang lục phòng trong huyện nha, thì chính Hộ phòng mới là nơi quyền trách nặng nhất, nên điển lại Hộ phòng cũng được xem là đầu đảng của tất cả lại dịch.
Thế nên đường ngày, công vụ của Hộ phòng cũng bận rộn hơn cả sáu phòng trong huyện nha. Từ xưa đến nay, thư lại của Hộ phòng ở huyện Giang Thành vẫn là đông nhất, trước kia đủ cả tám người, dù đã trải qua phen sóng gió, cuối cùng vẫn giữ lại được năm người làm việc. Nhưng giờ đây, ba người kia đều mượn cớ xin nghỉ, mọi công vụ tự nhiên đè trọn lên vai hai người còn lại là Lý Lăng và Lâm Khánh.
Lâm Khánh cũng coi như lão tướng trong huyện nha, hai năm trước từng phục dịch một năm ở Hộ phòng, tự thấy mình phần nào có kinh nghiệm. Nhưng đống trách nhiệm khổng lồ thế này đổ dồn lên vai, hắn cũng thấy ngơ ngẩn. Riêng những bản văn thư, sổ sách không ngừng đưa tới đã đủ khiến hắn căng da đầu, còn những con số đòi hỏi tính toán kỹ lưỡng tỉ mỉ kia càng khiến hắn chẳng dám lơi lỏng chút nào, đành vùi đầu vào án thư mà dốc hết sức.
Nhưng dù hắn cố thế nào cũng không đuổi kịp tốc độ các quyển tông cần phúc đốc từ các nha dịch khác cứ đợp lên. Vất vả hơn nửa ngày, mắt thấy trời sắp tối, hắn mới kiểm tra tính toán xong hơn mười bản văn thư, trong khi trước mặt trên bàn đã chồng chất không dưới ba bốn mươi bản sổ sách, khiến hắn cảm thấy bất lực.
Chỗ mình đã thế này, thì bên vị Lý điển lại kia chắc còn thảm hơn nữa. Lâm Khánh đang vừa bày que tính, vừa tính một khoản thuế chi tiết, bụng không nhịn được mà thở dài, nhưng lại không dám ngó qua kỹ, thậm chí đã thoáng hối hận vì lựa chọn của mình.
Thật ra, trước đó Phương Trí Viễn cùng mấy người đã ngầm gợi ý để hắn cùng xin nghỉ, làm cho Lý Lăng càng thêm xấu mặt, nhưng cuối cùng hắn vẫn không lẫn vào dòng độc với bọn họ. Điều này không đơn thuần vì hắn người hiền hậu, mà quan trọng hơn, hắn thấy theo Lý điển lại sẽ có lợi cho mình hơn là đối đầu với hắn. Vốn hắn cũng không đồng hành với những kẻ đó, lại càng không phải đảng của Trang Hoằng bọn họ. Nếu nhân cơ hội này mà kết giao được với Lý điển lại, nhờ đó được huyện tôn đại nhân nhận xét đến, thì tiền đồ của mình tất nhiên sẽ rộng mở rất nhiều.
Nhưng bây giờ, Lâm Khánh lại thấy có chút hối tiếc. Công vụ nặng nhọc vụn vặt thế này đè lên hai người, cực nhọc một chút thì cũng thôi, sợ nhất là giữa chừng xảy ra sai sót, đến lúc đó không chừng mình lại phải gánh tội thay, thật sự là mất nhiều hơn được.
"Hay là mình cũng kiếm cớ xin nghỉ vài ngày từ mai?" Ngay khi Lâm Khánh đang tâm viên ý mã nghĩ đến chuyện bỏ cuộc, trong phòng vang lên tiếng gọi của Lý Lăng:
- Lâm Khánh, ngươi qua đây xem bản văn thư này một chút.
- Vâng. Lâm Khánh có chút tâm hư mà đáp, cứ như đối phương có thể nhìn thấu tâm tư mình vậy. Định thần xong, hắn mới bước nhanh vào trong, vòng qua một cánh bình phong, đến trước bàn án của Lý Lăng. Vừa quét mắt một cái, hắn đã thấy trên mặt bàn dài kia chất đầy sáu bảy mươi bản văn thư, gần gấp đôi chỗ mình, trong đó có vài bản còn mở ra để đó, trên tờ giấy bên cạnh lại vẽ những ký hiệu cổ quái vặn vẹo, nhìn vào chẳng hiểu đầu cua tai nheo gì.
Nhưng ngay sau đó, ánh mắt Lâm Khánh lại bị cuốn vào mấy bản văn thư đã mở kia. Đó đều là những bản đã được kiểm toán cẩn thận, đã ký tên Lý Lăng, đóng ấn xác nhận không sai sót. Mà dưới chúng, còn chèn ép năm sáu mươi bản sổ sách văn thư dày cộp, dường như ngụ ý rằng cả đống này đã được Lý Lăng kiểm toán xử lý xong xuôi.
Sao có thể?
Mới hơn nửa ngày, bên mình vất vả tính toán, bày que tính mới làm rõ mười mấy bản văn thư sổ sách liên quan, mà vị Lý điển lại này đã tính xong hơn năm mươi bản sổ mục? Hơn nữa còn đóng ấn thẳng, nghĩa là chẳng cần tìm ai phúc đốc nữa, hắn lấy đâu ra sự tự tin ấy?
Trong lòng Lâm Khánh đầy nghi hoặc, nét mặt biến đổi liên tục, nhất thời ngây ngẩn luôn. Đến khi Lý Lăng khẽ ho một tiếng, gọi liên tiếp:
- Lâm Khánh, Lâm Khánh…
Hắn mới chợt tỉnh lại, vội đáp:
- Tiểu nhân có mặt, không biết điển lại có gì phân phó?
- Ngươi xem cái này, ta cứ thấy khoản thuế năm ngoái của Thập Lý Phố này có vấn đề, nhưng bên Vương chủ bộ lại thông qua rồi. Lý Lăng đẩy một tờ biểu thuế về phía hắn, chỉ vào một hàng số liệu ở giữa nói, dân số nơi đó ta đã tra rồi, cơ bản ngang với mấy trấn khác, nhưng thuế ngân nộp lên năm ngoái lại thiếu so với nơi khác gần bốn thành, trong đó có phải có mánh khóe gì không?
Lâm Khánh vội thu lại tâm thần, đáp:
- Điển lại có điều chưa biết, tình hình Thập Lý Phố này quả thật có chút đặc biệt. Đừng nhìn dân số, đất đai của họ cùng mấy thôn trấn khác không khác nhau là mấy, nhưng nơi đó lại là trọng địa khoa cử của huyện Giang Thành ta, riêng cử nhân đã có ba người, còn có tám chín gã tú tài.
- Thế thì có liên quan gì đến chuyện thuế của họ ít đi vậy?
- Tất nhiên là liên quan lớn rồi, cử nhân và tú tài đều được miễn thuế, hơn nữa không chỉ nhà họ một tộc, mà còn có thể che chở ruộng đất của thân tộc họ hàng không bị đánh thuế. Kỳ thật tú tài còn đỡ, chỉ đủ tiết kiệm cho nhà mình một khoản thuế ngân, nhưng cử nhân thì có thể miễn lương thuế cho ít nhất hai trăm mẫu ruộng cùng mấy khoản thuế ngân khác, nói chung đủ để hơn mười hộ không bị quan phủ thu thuế. Giờ Thập Lý Phố có ba cử nhân, tám chín tú tài cộng lại, tự nhiên khiến thuế phụ của trấn đó giảm mạnh chừng bốn thành.
Lý Lăng nhíu mày:
- Đây là chính sách triều đình định từ lâu rồi à?
- Vâng, và cũng không chỉ đại Việt triều ta thế này, từ trăm năm trước thời đại Tống đã có chính sách ưu đãi sĩ đại phu này rồi, hơn nữa thời đó điều kiện cho còn cao hơn, chính là để khuyến khích bách tính tham gia khoa cử. Lâm Khánh ở huyện nha nhiều năm, những chuyện này hắn rất rõ.
Lý Lăng lúc này mới hiểu ra phần nào. Trước đây hắn cũng biết có công danh rồi thì được miễn thuế miễn dịch, chỉ là không ngờ thứ này lại còn có thể hồi lộ đến người xung quanh. Nhưng hắn vẫn còn một thắc mắc:
- Nhưng bọn họ cầu cái gì? Lại chịu để dân cùng trấn hưởng ké phúc của mình?
- Một mặt tất nhiên là có được danh tiếng tốt, dù sao hồi lộ hương lý thì sẽ được người ta ghi nhớ mãi. Mặt khác tự nhiên cũng có lợi ích thực tế, kỳ thật những hương dân đó đem ruộng đất nhà mình quy vào danh nghĩa của cử nhân tú tài, mỗi năm còn đưa họ không ít tiền lương làm thù lao, dĩ nhiên số đưa là nhẹ hơn thuế phụ nhiều. Nếu gặp năm mất mùa gì đó, mấy cử nhân này còn có thể dùng giá rẻ nhất đem ruộng đất thu thật về tay mình…
Trong lòng Lý Lăng khẽ động, đây chính là bọn họ dùng chính sách của quốc gia để kiếm danh tiếng, thu lợi ích cho mình, đến sau cùng còn có thể nhân đó mà danh chính ngôn thuận kiêm tính ruộng đất… Có lẽ đây cũng là mấu chốt khiến nhiều người trên thế gian này xô nhau đi thi khoa cử, lần lượt không chịu bỏ cuộc, dù sao cái lợi ấy là thấy được trước mắt, dù không làm được quan cũng có thể giàu hơn một phương.
Rất nhanh, hắn lại hoàn hồn, cười nói:
- Lần này đa tạ ngươi chỉ điểm, thôi được rồi, ngươi làm thêm một lúc nữa, cũng gần đến giờ bế nha rồi.
Nói xong, hắn vung bút, ký đại danh của mình lên bản văn thư trên tay, lại lấy cái ấn kiềm nhỏ của Hộ phòng, đóng lên trên, rồi thuận tay đặt nó lên trên cùng đống văn thư cao vút bên tay trái.
Lâm Khánh nhịn rồi lại nhịn, cuối cùng vẫn không nhịn được, nhỏ giọng nói:
- Lý điển lại, mấy thứ này… đều là văn thư ngài đã tính xong, có thể giao cho huyện tôn rồi ư?
Hắn chỉ vào đống văn thư đủ năm sáu chục bản kia, khó tin mà hỏi.
- Đúng vậy, có vấn đề gì sao? Lý Lăng nghe giọng hắn có khác thường, bèn tùy miệng hỏi. Nói chuyện đồng thời, cây bút trong tay hắn lại viết một chuỗi con số lên tờ giấy bên cạnh, sau một phen tâm toán, nhìn ra kết quả, đối chiếu xong, rồi lại đem bản văn thư này thông qua ký tên, thời gian giữa chừng cũng không quá hai ba phút.
Cái này… Hắn thậm chí không cần bày que tính? Chỉ nhìn vài mắt, vẽ vài nét, là đã tính ra được hết? Lâm Khánh chớp đôi mắt không lớn lắm của mình, đầy ngạc nhiên, hiệu suất này nhanh quá rồi.
Tò mò trỗi lên khiến hắn đã không kịp phân biệt trên dưới, lập tức rút một bản ra từ đống văn thư đã được Lý Lăng phúc đốc không vấn đề kia để xem kỹ. Lý Lăng cũng không ngăn cản hành động này của hắn, chỉ liếc mắt một cái, miệng cười nói:
- Bản đó của ngươi là tình hình lương thuế năm ngoái của thôn Tam Lý Loan, so với năm trước hình như nhiều hơn ba đấu hai thăng, tổng cộng là năm trăm bốn mươi hai thạch sáu đấu bảy thăng…
Nghe một chuỗi con số này, thân thể Lâm Khánh lại run lên, nhưng những số liệu phức tạp trên đó không phải thứ hắn có thể tâm toán ra được. Lúc này đành lấy hết can đảm cầm đồ vật quay về bàn án của mình, rồi lại một trận bày que tính, nửa ngày sau mới cuối cùng tính rõ các con số trên đó, quả nhiên đúng y như Lý Lăng nói, không sai một li. Thế là hắn hít một ngụm khí lạnh, cái này cũng quá khó tin rồi…
Ngẩn người đúng nửa ngày, Lâm Khánh mới hoàn hồn, bưng bản văn thư đó, cùng một bản sổ mục trên bàn mình đã tính rõ mang đến chỗ Lý Lăng:
- Xin Lý điển lại phúc đốc bản này.
Lý Lăng hiểu ý đồ của hắn, nhưng cũng không từ chối, lập tức nhận văn thư, một mắt mười hàng quét qua, đồng thời ghi nhớ con số, tiến hành tâm toán, không lâu sau đã có đáp án:
- Thuế ngân của thôn Đại Vương này phải là hai trăm ba mươi sáu lượng năm đồng bốn phân, nhưng họ chỉ nộp một trăm chín mươi tám lượng sáu đồng, còn ba mươi bảy lượng chín đồng bốn phân chưa nộp, nên phái người đi đôn thúc một phen.
Mắt Lâm Khánh bỗng trợn to, kết quả này hắn đã tính trọn ba lần, tốn gần nửa canh giờ, nhưng đến chỗ Lý điển lại, chưa đầy nửa tuần trà đã ra đáp án, hơn nữa phân hào không sai… chênh lệch này cũng lớn quá rồi?
Khoảnh khắc này, ánh mắt Lâm Khánh nhìn cấp trên của mình đã hoàn toàn khác:
- Điển lại, ngài… ngài làm thế nào mà có thể tính những sổ mục này chuẩn xác nhanh chóng đến vậy?
- À, cái này chỉ vì ta từ nhỏ đã có chút hứng thú với thuật số, hơn nữa còn có một phương pháp tính toán hoàn toàn khác với thuật toán mấy người dùng thôi. Lý Lăng nhất thời cũng không đưa ra được lời giải thích quá hợp lý, đành nói qua loa.
Nhưng điều này đã đủ khiến Lâm Khánh sinh lòng khâm phục, đồng thời đầy mong đợi:
- Điển lại có bản lĩnh này, lần này công vụ của Hộ phòng ta có thể đúng hạn mà làm xong rồi!
Lý Lăng chỉ mỉm cười. Nói thật, đối với hắn làm mấy công vụ này đều là đại tài tiểu dụng, chỉnh lý số liệu sổ mục thông thường, cộng trừ tâm toán đối với một kiểm toán viên chuyên nghiệp thực sự là cơ bản trong cơ bản, căn bản không thể hiện được tính chuyên môn của mình.