Chuyện vùng chiếm đóng của Pháp ra đời, thực ra là do Anh hết sức thúc đẩy, bởi lúc này chiến tranh vẫn chưa chính thức kết thúc. Còn Mỹ, nước mạnh nhất hiện giờ, cũng chưa chuẩn bị tâm thế của kẻ bá chủ thế giới như ở đời sau.
Muốn chiếm bao nhiêu lợi ích trên toàn thế giới trong giai đoạn kế tiếp, Mỹ vẫn còn mờ tịt chưa biết gì. Thậm chí Alan Wilson có thể đoán rằng, trong lòng Mỹ rốt cuộc đang nhắm mũi nhọn vào kẻ bá chủ thế giới trước đây là Đế quốc Anh, hay nhắm vào Liên Xô vừa thắng lớn nuốt trọn Đông Âu? Chuyện này khó mà nói chắc.
Khi Anh và Pháp vẫn còn nắm trong tay vô số thuộc địa, thì giới quyết sách Mỹ do dự thế cũng là điều dễ hiểu. Dù sao chẳng ai nhìn thấu được thế giới mấy chục năm sau, làm chính sách cũng chỉ đi đến đâu hay đến đó.
Đây cũng là lý do Churchill ráo riết nâng địa vị Pháp, thậm chí hết lực đưa Pháp vào Liên Hợp Quốc với ghế thường trực. Còn nói rằng đánh giá cao de Gaulle thì cả Anh lẫn Mỹ đều chẳng có ý nghĩ đó, chỉ là như đã nói, nếu không dựa vào de Gaulle thì chẳng ai kìm nổi Đảng Cộng sản Pháp.
Đảng Cộng sản Pháp có gần một triệu đảng viên, rải khắp mọi ngóc ngách xã hội, là đảng lớn nhất không ai chối cãi được. Cộng thêm gia đình bạn bè của họ, thế lực tiềm tàng ấy ở một nước Pháp dân số chỉ hơn bốn chục triệu, quả là một cỗ lực lượng khổng lồ.
Việc đầu tiên đại diện Pháp thương lượng với Alan Wilson quả nhiên là chuyện phân chia vùng chiếm đóng của Pháp, cùng vấn đề đến bao giờ mới được tiến vào khu vực chiếm đóng.
- Pierre à, chúng ta cũng phải để nước Đức khôi phục lại trật tự sau chiến tranh một chút chứ? Vào mà chẳng có gì thì cũng vô ích. Hiện tại, điều hai nước ta cùng phía Mỹ phải làm là khiến các vùng chiếm đóng duy trì được nền kinh tế vận hành tối thiểu. Alan Wilson đan mười ngón tay vào nhau, tỏ bày nỗi khó của mình. Chẳng lẽ chúng ta cứ thế bước vào, cái gì cũng mang theo, để binh lính vào ăn cỏ à? Quân quản cũng cần thời gian khôi phục trật tự, dù là Thủ tướng hay Tổng thống Roosevelt cũng đành bất lực.
- À, lúc anh còn trên biển, Tổng thống Roosevelt đã băng hà, Tổng thống Mỹ bây giờ là Truman. Eiffel ngồi cạnh Alan Wilson hắng giọng khẽ một tiếng, nhỏ giọng nhắc.
- Đạo lý vẫn thế thôi. Alan Wilson dùng hành động thực tế chứng minh rằng, chỉ cần bản thân mình không ngại thì kẻ ngại là người khác. Lúc đó hắn còn trên biển chưa về tới London, không biết Mỹ đã đổi tổng thống cũng là chuyện thường.
Phía đối diện bàn, đại diện Pháp không để ý động tĩnh bên này, mà đang thì thầm bàn bạc với nhau, rõ ràng còn vấn đề khác. Qua một lúc, Pierre Le Mans thận trọng mở lời:
- Ngoài chuyện thời gian tiến vào vùng chiếm đóng của Pháp, chúng tôi còn một việc nữa, đây cũng là tiếng nói rất lớn trong nội bộ chính phủ hiện giờ. Nếu việc này có được sự ủng hộ của Anh, nước Pháp sẽ vô cùng cảm kích.
- Pierre, mời ông cứ nói. Eiffel liếc Alan Wilson, dùng giọng khích lệ nói với người Pháp bên kia bàn.
- Vấn đề khu bảo hộ Saar. Tiếng nói rất lớn trong chính phủ cho rằng, phải triệt để phá huỷ tiềm lực có thể phát động chiến tranh của Đức, đây là ý kiến của đa số. Trên chuyện vùng chiếm đóng của Pháp, Anh đã đứng về phía chúng tôi, tin rằng đồng minh của chúng tôi sẽ không từ chối việc này. Pierre Le Mans vừa nói, mắt vừa dán chặt vào phản ứng bên kia.
Bên phía Alan Wilson liếc nhìn nhau, đề tài này nằm ngoài dự liệu, hắn căn bản không biết khu bảo hộ Saar là chỗ nào. Eiffel gọi người mang vào một tấm bản đồ, các đại diện đối ngoại của Anh bên này mới tìm ra nơi đối phương nói.
Thời điểm Thế chiến thứ hai vừa kết thúc, thái độ của Pháp với Đức y hệt lúc Thế chiến thứ nhất dứt súng. Nói gọn thì: Đức phải chết! Điểm mà Pháp chú tâm nhất trong việc trừng phạt Đức sau chiến tranh, chính là xử trí vùng Saar và vùng Ruhr. Và Pháp cực lực phản đối thiết lập một chính phủ trung ương mới của Đức.
Nếu muốn tìm một khuôn mẫu thích hợp trong lịch sử thì cũng tìm được: đó chính là trạng thái nước Đức trước khi thống nhất. Bộ dạng Đế quốc La Mã Thần thánh như vậy, hợp với lợi ích người Pháp nhất.
Vùng Saar nằm ở biên giới Đức Pháp, sát vùng Alsace-Lorraine nổi tiếng. Chỗ này rất nhỏ, chưa tới hai nghìn rưỡi cây số vuông, nhưng dân số gần một triệu. Quan trọng hơn là nó có trữ lượng than gần chục tỷ tấn và sản lượng hàng chục triệu tấn mỗi năm. Một khi giao về Pháp, sản lượng than thép của Pháp sẽ ngang Đức thời trước chiến tranh, hai nước về quy mô công nghiệp sẽ ngang hàng nhau.
Thậm chí Pháp đã chuẩn bị sẵn lời thoái thác: hồi Pháp còn hùng mạnh, tiền thân của Đức là Đế quốc La Mã Thần thánh từng bị nó chèn ép sâu nặng, vùng Saar đã bị Pháp chiếm nhiều lần. Lời thoái thác chiếm Saar chính là kiểu "từ xưa đến nay"…
- Ờ, thưa ngài Pierre. Đầu óc Alan Wilson quay nhanh, lập tức sắp xếp ngôn từ. Ai cũng biết, Anh và Pháp tuy không phải lúc nào cũng xuất hiện với thân phận đồng minh, nhưng trăm năm nay chúng ta đã cùng nhau đối phó nhiều mối đe doạ chiến tranh, từ Viễn Đông tới Crimea, huống chi là hai cuộc thế chiến gần đây nhất. Vậy nên về quan hệ hai nước, tôi không muốn nói nhiều. Chỉ là vấn đề vùng Saar vượt quá thẩm quyền hiện tại của tôi, những người đối ngoại như chúng tôi nhất định phải đệ trình ý kiến của Pháp lên Bộ Ngoại giao rồi chờ hồi đáp, đó đều là thủ tục cần thiết.
- Đúng như Alan nói, đó đều là điều cần thiết. Eiffel lập tức nối lời nói tiếp. Vả lại vấn đề này có thể nói là cực kỳ phức tạp, trở lực chính hiện giờ không phải London. London và Paris có tình hữu nghị se bằng máu, nhưng chúng tôi không biết người Mỹ nghĩ gì. Theo thoả thuận hội nghị Yalta, trong việc chia khu chiếm đóng, kể cả Bavaria miền nam nước Đức cho tới biên giới Đức Pháp đều nằm dưới quyền kiểm soát của quân đội Mỹ. Nơi quân đội Mỹ đang quản, chúng tôi dù muốn giúp cũng bó tay.
- Quy về cùng, có lẽ phải trao đổi nhiều hơn với người Mỹ. Alan Wilson cuối cùng kết luận một câu. Ý là: nói những thứ này với chúng tôi vô dụng, vùng Saar hiện nằm trong tay binh lính Mỹ chiếm đóng.
Là quân Mỹ chứ không phải quân Anh phụ trách chiếm đóng vùng Saar, lại còn nghiêm cấm hoạt động chính trị xúi giục trong khu vực. Mặt khác, địa vị của Pháp trong khối đồng minh sau Thế chiến thứ hai đã xa không bằng địa vị của nước Pháp trong hiệp ước lúc Thế chiến thứ nhất kết thúc.
Dù giờ Anh cố chứng minh với Mỹ và Liên Xô rằng Pháp xứng đáng địa vị nước thắng trận, kết quả cũng rất ít.
Đương nhiên việc không phải hoàn toàn bế tắc, đối phương chỉ muốn lấy sự cảm thông của Anh. Alan Wilson lên tiếng:
- Điều này tuỳ thuộc vào trong quá trình thiết lập vùng chiếm đóng của Pháp, tướng de Gaulle có thể giành được vùng Saar hay không.
- Tôi hiểu rồi. Pierre Le Mans gật đầu. Vùng chiếm đóng của Pháp vốn được tạo thành từ việc vùng chiếm đóng Anh và vùng chiếm đóng Mỹ mỗi bên cắt ra một phần. Người Anh ý là để Pháp tranh thủ trong quá trình đó, khi phân chia vùng chiếm đóng thì đưa nơi ấy vào khu vực của Pháp.
Với Alan Wilson và Eiffel, hai người cũng vui lòng đẩy vấn đề này sang cho người Mỹ, khỏi phải gánh lấy sự hận thù của người Đức.