Elder cầm tờ báo, đứng tựa bên cửa sổ, gãi đầu đến rối cả tóc.
- Đám người Pháp rốt cuộc đang giở trò gì vậy? Lúc thì vương quốc, lúc thì đế quốc, chớp mắt lại thành cộng hòa. Bọn họ định lập ra một nước kiểu gì, đã nghĩ kỹ chưa? Trước khi ta chào đời, người Pháp đã làm cách mạng. Ta lớn lên rồi, họ vẫn còn làm cách mạng. Giờ ta đã vào Hải quân Hoàng gia, cuộc cách mạng của họ sao vẫn chưa xong? Arthur, năm nay là năm nào? Một bảy tám chín à? Năm chiếm ngục Bastille ấy?
Arthur thả một viên đường vào tách trà.
- Elder, ta cứ tưởng ngươi chỉ dốt vật lý, không ngờ trí nhớ cũng bắt đầu có vấn đề. Để ta nhắc lại cho ngươi nghe. Cuộc cách mạng năm một bảy tám chín mà ngươi vừa nói, khởi đầu bằng sự kiện chiếm ngục Bastille, sau này được gọi là Đại cách mạng Pháp.
Khi ấy, Pháp liên tiếp tham chiến trong Chiến tranh Bảy năm rồi đến cuộc chiến giành độc lập của nước Mỹ, khiến nợ nần chồng chất. Tổng nợ trong nước lên tới hai tỷ franc. Đúng lúc đó lại gặp thiên tai, mùa màng thất bát, giá lương thực tăng vọt.
Vua Louis XVI bèn triệu tập Hội nghị Ba đẳng cấp tại cung điện Versailles, gồm giới tu sĩ, quý tộc và thị dân. Rồi ông ta đưa ra một ý tưởng thật tài tình: đánh thêm thuế lên dân chúng.
Đề nghị ấy bị bác trong cuộc bỏ phiếu. Nhưng Louis XVI nuốt lời, nhất quyết đòi tăng thuế, còn điều quân đến để giải tán nghị hội bằng vũ lực.
Chuyện sau đó chắc ngươi còn nhớ. Dân Paris xuống đường, hô vang: “Đến ngục Bastille!” Rồi cách mạng lan khắp nước Pháp. Cuối cùng, Louis XVI đành nhượng bộ Hội nghị Lập hiến, chấp nhận dựng nên chế độ quân chủ lập hiến.
Elder cau mày.
- Louis XVI chẳng phải bị chém đầu sao? Vậy mà sau đó ông ta vẫn sống à?
- Ông ta bị chém đầu là chuyện về sau, mà cũng do tự chuốc lấy. Elder, ngươi biết đấy, vua chúa mà, muốn họ yên phận đâu có dễ. Một khi không còn nắm quyền, họ sẽ chỉ nghĩ cách giành lại quyền lực.
Là người Anh, hẳn ngươi hiểu rõ tổ tiên chúng ta đã phải đổ bao công sức mới lập được chế độ quân chủ lập hiến.
Từ năm 1642 đến 1646, chúng ta đánh cuộc nội chiến thứ nhất. Charles I thua trận nhưng không chịu phục. Nghị hội bỏ tiền chuộc ông ta từ Scotland về rồi giam lỏng. Ai ngờ ông ta lại lén liên lạc với phe bảo hoàng, khơi mào cuộc nội chiến thứ hai.
Năm 1649, cuộc chiến thứ hai chấm dứt. Cromwell chém đầu ông ta, lập ra một nước cộng hòa quý tộc do nghị hội cai quản.
Hơn mười năm sau, con trai ông ta là Charles II, nhờ phe bảo hoàng ủng hộ, lại khôi phục được ngai vàng. Đến đời James II kế vị, ông ta còn bắt đầu trả thù hàng loạt.
Sau khi cân nhắc kỹ, đảng Whig cùng những người ôn hòa trong đảng Tory, vốn có gốc gác bảo hoàng, cuối cùng cũng tìm được tiếng nói chung.
Họ hợp sức đuổi James II khỏi nước Anh, đưa con gái ông ta là Mary II lên ngôi. Đạo luật Quyền lợi, đặt nền móng cho chế độ quân chủ lập hiến, cũng được ban hành từ đó.
Louis XVI bị chém đầu cũng vì không chịu cam phận. Thật ra, nếu ông ta chịu làm một vị vua lập hiến cho tử tế thì về sau đã chẳng xảy ra lắm chuyện như vậy.
Nhưng ông ta không yên phận. Một mặt, ông ta tìm cách mua chuộc lính đánh thuê để lật đổ Hội nghị Lập hiến Pháp; mặt khác, âm mưu bại lộ xong, ông ta lại cải trang bỏ trốn khỏi nước Pháp.
Tệ hơn nữa, hoàng hậu Marie Antoinette còn tiết lộ bí mật quân sự của Pháp cho anh trai mình là Hoàng đế Áo Franz I, khiến liên quân Áo và Phổ đánh bại quân Pháp. Tin ấy truyền ra, dân chúng Pháp phẫn nộ tột độ.
Chuỗi biến cố đó cũng khiến Hội nghị Lập hiến, vốn ủng hộ quân chủ lập hiến, bị giải tán, đồng thời làm nảy sinh những phe phái cực đoan như phái Jacobin và đám người không mặc quần ống chẽn.
Bởi vậy, Louis XVI bị chém đầu hoàn toàn là tự chuốc họa. Phe ôn hòa đã cố hết sức giữ mạng cho ông ta, nhưng ông ta chẳng biết quý trọng.
Elder xoa cằm, lẩm bẩm:
- Vậy là nước Pháp năm một bảy tám chín trước hết lập chế độ quân chủ lập hiến, sau đó xử tử Louis XVI, thành lập nước cộng hòa. Rồi đến chính biến Thermidor, lật đổ phái Jacobin và xử tử Robespierre. Cuối cùng là chính biến Brumaire, đưa Napoleon lên ngôi hoàng đế?
Arthur nhấp một ngụm trà, khẽ gật đầu.
- Elder, ngươi nhớ rõ thế còn gì. Ngươi cứ mong có ngày đánh nhau với người Pháp, bắt vài chiến hạm của họ về làm vốn. Chẳng phải dịp này đúng ý ngươi sao?
Elder ngẫm nghĩ.
- Ngươi cho rằng chúng ta sẽ đánh nhau với người Pháp à?
Arthur lắc đầu.
- Chưa chắc. Còn phải xem lần này người Pháp định làm đến đâu. Nếu họ gây ra chuyện lớn như Đại cách mạng Pháp, mấy ông lớn trong nội các có khi lại chuẩn bị lập Liên minh chống Pháp lần thứ tám.
Còn nếu họ chỉ quậy phá đôi chút, nước Anh cũng có thể đứng ngoài. Công tước Wellington bây giờ đã bận đến sứt đầu mẻ trán, không cần thiết thì ông ấy chẳng muốn nhúng tay vào chuyện của người Pháp đâu.
Sau trận Waterloo, trong Hội nghị Vienna, công tước Wellington đã nói rõ lập trường của mình về nước Pháp. Ông ấy luôn cho rằng châu Âu cần có nước Pháp. Đường lối ngoại giao của đảng Tory cũng nhắm tới việc giữ thế cân bằng giữa các nước trên lục địa. Nước Anh cần một nước Pháp ổn định, đủ mạnh để kiềm chế Đế quốc Áo và Đế quốc Nga, vốn những năm gần đây liên tục bành trướng về phía đông.
Elder gật gù, tuy vẫn chưa hiểu hết.
- Nghe phức tạp thật. Nhưng cách mạng ở Pháp cũng hay đấy chứ. Ít nhất họ có thể đổi cái lá cờ ngớ ngẩn kia đi.
Louis XVIII lên ngôi sau khi Napoleon thất bại. Ta chẳng hiểu ông ta nghĩ gì mà lại lấy cờ trắng làm quốc kỳ. Lần đầu lên tàu, ta thấy chiếc tàu bên kia giương cờ trắng, còn thắc mắc rõ ràng chúng ta chưa nổ súng, sao họ đã đầu hàng? Sau mới biết đó là tàu Pháp.
May mà lúc ấy không phải thời chiến, nếu không ta đã suýt mắc lừa đám người Pháp này. Bọn họ thật ranh ma, dám giả vờ đầu hàng!
Nghe đến đó, Darwin đang đứng cạnh giảng giải kiến thức cũng lo lắng bước lại gần.
Ông hỏi:
- Các anh nói xem, cuộc cách mạng lần này ở Pháp có ảnh hưởng đến chuyến đi của chúng ta không? Nhiệm vụ khảo sát khắp thế giới sẽ không bị hoãn đấy chứ?
- Hoãn ư? - Elder cầm quả táo trên bàn, cắn một miếng thật mạnh. - Nếu hoãn được thật thì người Pháp đúng là hiếm hoi mới làm được một chuyện tốt.
Arthur nghe vậy, đổi sang chuyện khác:
- Thôi, tạm gác việc đó đã. Elder, chuyện ta nhờ ngươi dò hỏi về các tàu buôn rời cảng London, ngươi đã tìm hiểu ra chưa?
Elder bĩu môi.
- Arthur, không phải ta muốn trách ngươi, nhưng ngươi có biết phạm vi giao cho ta rộng đến mức nào không? Tàu buôn đăng ký ở Anh hiện có tổng trọng tải chừng bốn triệu tấn. Đội tàu buôn của chúng ta chiếm tới bốn mươi phần trăm tổng số tàu buôn trên toàn thế giới. Nhiều tàu như vậy, ngươi bảo ta tra kiểu gì?
Arthur xua tay.
- Ta đâu có nhờ ngươi tra hết mọi tàu rời cảng. Chỉ cần tìm những tàu buôn xuất phát từ London, đi sang châu Mỹ thôi. Elder, chẳng phải ngươi vẫn tự xưng là chuyên gia Hải quân Hoàng gia sao? Việc nhỏ ấy mà còn không lo được à?
Elder đập bàn, mắng lớn:
- Arthur, ta là chuyên gia Hải quân Hoàng gia, không phải chuyên gia hàng hải! Bảo ta đi trộm tin tức hành trình của Hải quân Hoàng gia còn đáng tin hơn là bắt ta tìm tàu buôn từ London sang châu Mỹ.
Đám người Bắc Mỹ ngoài miệng thì nói muốn giữ khoảng cách với cha mẹ người Anh, nhưng làm ăn thì lại đâu vào đấy.
Năm xưa, họ ban hành cái gọi là Đạo luật Cấm vận để chống lại nước Anh. Chẳng những chẳng gây được mấy ảnh hưởng cho chúng ta, họ còn khiến nền kinh tế của chính mình lao đao.
Từ đó trở đi, buôn bán giữa hai bên vẫn tăng đều. Bảy, tám phần mười bông của Mỹ đều bán sang nước Anh; còn chúng ta thì xuất khẩu hàng dệt, trà, đồ sứ, gia vị và đủ thứ hàng tiêu dùng khác sang cho họ.
Nghe đến đó, Arthur chợt nhướng mày, như vừa nhận ra điều gì.
- Khoan đã. Trà với gia vị thường là hàng chuyển cảng phải không? Nước Anh không trồng những thứ ấy, vậy hẳn chúng đều đến từ các thuộc địa hải ngoại?
Elder vừa nhai táo vừa gật đầu.
- Đúng vậy, trà với gia vị phần lớn là hàng chuyển cảng. Hàng xuất khẩu sản xuất trong nước chủ yếu là vải vóc và đồ sứ, đều được đưa lên tàu ngay tại Anh. Trong đó phần lớn là quần áo cao cấp, vải dệt, ấm trà, tách trà các loại.
Arthur khẽ gật đầu.
- Tốt. Elder, vậy tập trung theo dõi những tàu buôn chở hàng dệt và đồ sứ cho ta.
Elder vẫn chưa hài lòng lắm.
- Arthur, như thế cũng vẫn nhiều đấy.
Arthur không đáp. Hắn chỉ rút từ túi ra một tờ tiền, đưa qua đưa lại trước mắt Elder.
- Yên tâm, ta không để ngươi thiệt đâu. Vụ này có khi dính đến một đại án. Chỉ cần ngươi điều tra ra manh mối, khu cảnh sát Greenwich năm nay vẫn còn dư mấy trăm bảng làm kinh phí điều tra đấy.
Elder hít sâu một hơi, rút tờ tiền giữa hai ngón tay Arthur rồi nhét vào túi áo.
Hắn cười hì hì.
- Xem ra ta mà không nhận vụ này thì lại thành ra không phải. Arthur, cứ yên tâm. Mấy tháng tới, chỉ cần ta không ra khơi, ngày nào ta cũng sẽ ngồi lì trong các hãng tàu ở bến cảng, điều tra từng nơi một cho ngươi.
Arthur mỉm cười, ngả người ra sau.
- Vậy thì vất vả cho ngươi rồi.
Elder nghiêm trang vỗ vai Arthur.
- Khách sáo làm gì? Anh em cả mà.
Arthur chợt đổi giọng:
- Nhưng ngươi vừa nói nước Anh bán cả bộ đồ uống trà sang Bắc Mỹ, quả thật khiến ta ngạc nhiên. Ta cứ tưởng người bên đó không dùng những thứ ấy.
- Có gì mà ngạc nhiên? - Elder cầm miếng bánh mì lên cắn một miếng. - Không dùng đồ uống trà thì họ uống trà bằng gì?
Arthur mỉm cười, chỉ sang dòng sông Thames cạnh quán cà phê.
- Ta nghe nói người Mỹ uống trà không thích dùng đồ uống trà. Muốn uống thì họ thường đổ thẳng trà vào vịnh Boston.