Cỗ xe ngựa công cộng lắc lư trên đường. Arthur ngồi nhìn ra ngoài cửa sổ, còn viên cảnh sát trẻ Field thì ngồi thu mình bên cạnh.
Hai người chênh nhau chẳng bao nhiêu tuổi, thậm chí Field còn lớn hơn Arthur đôi chút. Vậy mà chẳng hiểu sao, có lẽ vì khí thế riêng của Arthur, cũng có lẽ vì gương mặt lặng như nước giếng sâu, chưa từng đổi sắc, Field luôn cảm thấy một áp lực vô hình đè nặng lên mình.
Im lặng hồi lâu, cuối cùng Field không nhịn được, bèn hỏi:
- Thưa ngài, rốt cuộc ngài đã phá được những vụ án ấy bằng cách nào? Có lẽ ngài chưa biết, mấy ngày nay chỗ chúng tôi bàn tán chuyện này ầm cả lên. Chỉ vài câu đã nhìn thấu chân tướng vụ giết người ở khách sạn, quả thật quá thần kỳ!
- Thần kỳ sao?
Arthur tựa bên cửa sổ.
- Nếu chịu để tâm, sau này cậu cũng làm được. Án mạng chẳng qua chỉ xoay quanh vài nguyên do. Hoặc vì tình, hoặc vì lợi.
Trên đời quả thật có những kẻ mất hết lương tri, chẳng còn chút tính người. Nhưng bọn chúng hiếm lắm. Có khi cậu làm án suốt mười năm cũng chưa gặp một tên. Mà hạng người ấy giết người thường chẳng theo quy luật nào, có khi chỉ nhất thời nổi ý.
Gặp loại hung thủ đó, phần lớn chỉ còn cách lần theo dấu vết bằng những phương pháp điều tra.
Còn phần đông các vụ án, cứ suy luận cho có lý là được. Nói cho cùng, chỉ cần sống giữa xã hội, ai cũng mang trong mình những dấu ấn của xã hội ấy. Dĩ nhiên, xã hội đổi thay thì con người cũng đổi thay. Điểm này cần nhớ cho kỹ.
Field tò mò hỏi:
- Xã hội bây giờ khác trước ở chỗ nào ạ?
Arthur mím môi rồi đáp:
- Cậu chưa từng nghe các giáo sĩ rao giảng ngoài phố sao? Họ bảo từ khi bước sang thế kỷ mười chín, ai nấy đều chỉ biết nhìn vào tiền. Nước Anh cổ kính tươi đẹp ngày xưa đã chẳng còn nữa.
Thế nên, người giết vì tình ít đi, kẻ giết vì danh dự cũng chẳng thấy đâu. Còn lại chỉ là chuyện tiền bạc và lòng tham.
Lời các giáo sĩ nói không hẳn hoàn toàn vì công nghĩa. Ai cũng biết họ vốn chẳng ưa giới chủ xưởng. Nhưng nghĩ kỹ lại, đôi khi họ cũng không sai.
Nếu chưa tìm ra manh mối của một vụ án, cậu cứ thử xem sổ sách tiền nong của kẻ tình nghi trước. Biết đâu lại phát hiện được điều bất ngờ. Bọn cướp đường, móc túi, trộm cắp ngoài phố London đang nhan nhản kia kìa. Từ sáng tới tối, đâu đâu cũng thấy gái điếm rao mời khách.
Các nghị viên bảo rằng những khổ cực ấy sẽ tôi luyện tinh thần họ, giúp họ trở thành người giỏi giang hơn. Nhưng họ chẳng buồn nhắc rằng chính cảnh khốn cùng đã đẩy tỷ lệ phạm pháp ở trẻ vị thành niên tại khu Đông London lên tới ba mươi phần trăm.
Họ còn bảo nghèo là vì lười biếng. Nhưng họ cũng chẳng nhắc công nhân trong các xưởng máy London mỗi ngày phải làm hơn mười lăm tiếng.
Có lẽ cậu chưa biết, ở đại học tôi học ngành lịch sử. Tôi biết ngay cả vào thời Trung Cổ, cái thời người đời vẫn cho là tăm tối, người nghèo cũng chưa phải sống khổ sở đến mức này.
Thuở ấy, họ còn có thể dựng một căn nhà đá nhỏ ở nông thôn, ra đồng nhặt củi về đốt. Còn bây giờ thì sao? Nhặt củi trên ruộng làng cũng có thể phạm luật, vì đất chẳng thuộc về mình. Nông dân đã chẳng còn mảnh đất nào.
Công nhân thì khỏi phải nói. Tôi biết ở Whitechapel, hơn mười nghìn người thuộc hai, ba nghìn gia đình phải chen chúc trong một nghìn bốn trăm căn nhà ổ chuột. Mà đâu chỉ nơi ấy. Bethnal Green hay St Giles còn tệ hơn nhiều.
Không ít công nhân London mới sáu tuổi đã phải vào xưởng làm việc. Nếu chẳng may, chưa đến tuổi trưởng thành họ đã mang đầy bệnh tật. Rồi chẳng nơi nào chịu thuê họ nữa.
Họ chỉ còn cách lang thang ngoài đường. Đàn ông bán sức đánh đấm, đàn bà bán thân. Còn đám cảnh sát chúng tôi thì lại phải bắt họ vào tù, rồi phạt tiền.
Lần đầu vào tù, có lẽ họ còn được người ta thương hại. Lần thứ hai, may ra cũng được đôi phần cảm thông. Nhưng đến lần thứ ba, thứ tư thì sao? Khi ấy, bồi thẩm đoàn và quan tòa địa phương sẽ chẳng nương tay nữa.
Nói vậy để thấy, người nghèo chỉ cần phạm tội lần đầu, vận mệnh coi như đã định. Không bị treo cổ thì cũng bị đày sang Úc, chẳng có ngoại lệ.
Họ đã sống khốn khổ đến thế, chết rồi vẫn có kẻ trộm xác, đem bán cho người ta…
Nói đến đó, Arthur chợt thấy lồng ngực nghẹn lại. Hình ảnh hôm ấy ở Bệnh viện St Thomas lại hiện về trong đầu hắn.
Hắn lấy tẩu thuốc ra, định châm lửa, rồi lại ngập ngừng nhét vào túi.
Thấy vậy, Field vội xua tay:
- Ngài cứ hút đi, tôi không để ý đâu.
Arthur nghe vậy, bật cười lắc đầu:
- Nhưng tôi để ý.
Field nhìn Arthur, khó hiểu hỏi:
- Vậy nên ngài mới muốn treo cổ cả bọn trộm xác, giết người bán xác lẫn các bác sĩ kia sao?
Arthur chẳng hề né tránh:
- Về tình về lý mà nói, đúng vậy. Nhưng xét theo luật, xác chết vẫn chỉ là xác chết. Chúng ta chỉ có thể treo cổ kẻ trực tiếp ra tay giết người, chứ không thể treo cổ những kẻ bỏ tiền thuê chúng giết người.
Field nghĩ ngợi rồi hỏi:
- Làm như vậy có đúng không ạ?
Arthur nhìn ra ngoài cửa sổ. Mưa vẫn rơi không ngớt.
- Tôi cũng không biết đúng hay sai. Tôi chỉ là cảnh sát, được dạy phải bảo vệ công lý và lẽ phải, nhưng tôi chẳng rõ thế nào mới được gọi là công lý, thế nào mới là lẽ phải. Ít nhất, những điều luật hiện hành của chúng ta không thể gọi là công bằng, vì tôi biết rất nhiều người bất bình với chúng.
Bóng Quỷ Đỏ chập chờn hiện lên sau lưng hắn. Sau một đêm biến mất, hôm nay Agharesh ăn mặc khác hẳn thường ngày.
Gã không chỉ vứt bỏ cây chĩa luôn mang theo, mà còn khoác áo choàng đen sì, thậm chí đeo thêm kính. Trên vai gã đậu một con quạ đen mắt đỏ như máu, chẳng biết được gọi từ đâu tới. Trong tay gã còn kẹp một cuộn da dê, trên đó đầy những dòng chữ chẳng ai đọc nổi.
Agharesh cười khì khì, xoa hai bàn tay vào nhau rồi nói:
- Arthur, nghĩ ngợi nhiều làm gì? Công lý của ngươi là công lý, lẽ phải của ngươi là lẽ phải. Chỉ cần ngươi quyết tâm, giờ ta có thể chỉ cho ngươi chỗ hung thủ đang ở. Giá cả phải chăng, rẻ đến bất ngờ. Mau phá xong vụ này đi, rồi chúng ta còn tiến tới những tiền đồ vĩ đại hơn.
Arthur mặc kệ gã, chỉ nhìn ra ngoài cửa sổ. Con đường phía trước dường như đông nghịt người, khiến cỗ xe cũng phải chạy chậm lại.
Hắn mở cửa sổ, thò đầu ra nhìn. Con phố này trông quen lắm. Đây là đường Gower, thuộc khu Bloomsbury ở London, nơi hắn từng sống suốt bốn năm.
Vừa thò đầu ra ngoài, hắn đã bị ai đó vỗ bốp vào sau gáy.
Arthur ngoảnh lại, vừa hay trông thấy gương mặt cười toe toét đáng đánh đòn của Elder.
- Arthur! Người anh em chí cốt của tôi! Tôi biết ngay hôm nay cậu sẽ tới mà. Hôm nay người ghé trường diễn thuyết chính là người thầy tinh thần của đám sinh viên Đại học London chúng ta, Jeremy Bentham!
- Jeremy Bentham à?
Arthur im lặng một thoáng, như chợt nhớ ra điều gì.
- Chủ nghĩa vị lợi?