- Thầy tôi dạy Kinh kịch. Tôi theo học mấy năm, sau đó bỏ Kinh kịch chuyển sang học Côn khúc, vì thế thầy không cho tôi xưng tên thầy.
Tiền Thần thuận miệng bịa ra một lý do.
Làm thái giám, lại còn là thái giám lão luyện, nói dối vốn là bản lĩnh căn bản. Hơn nữa, lời nói dối ấy nhất định phải có lợi cho mình.
Ta là kẻ phản bội.
Kẻ phản bội chẳng ai ưa.
Nhưng nếu là bỏ Kinh kịch để ngả vào vòng tay Côn khúc, thì vẫn có thể được tha thứ đôi chút.
Quả nhiên, cô Trương không hỏi tiếp thầy của Tiền Thần là ai. Không biết thì còn dễ nói, chứ đã biết mà vẫn giúp đỡ, thế nào cũng bị xem là tranh chấp giữa các môn phái.
- Dẫu vậy, cậu chưa từng lên sân khấu, tôi cũng khó sắp xếp. Chúng tôi phải có trách nhiệm với khán giả.
- Cô Trương, cô không cần xếp cho tôi vai quan trọng. Tôi chỉ muốn thử cảm nhận không khí sân khấu trước, vai phụ nào cũng được.
Mục đích của Tiền Thần chỉ là được bước lên sân khấu.
- Đã lên sân khấu thì ai cũng là vai diễn cả. Côn khúc chúng tôi không có cách gọi vai chính, vai phụ như thế.
Giọng cô Trương dường như lại không vui lắm.
- Hay thế này nhé, tôi hát một đoạn ngắn, cô nghe rồi nhận xét giúp tôi.
Tiền Thần lại tung ra đòn sở trường.
Nói nhiều chẳng bằng hát thử cho người ta nghe.
- Mời!
Cô Trương thật sự nổi hứng. Cô rất muốn biết người trẻ tuổi vừa mở miệng đã đòi lên sân khấu này rốt cuộc có bản lĩnh gì, học từ nhà nào.
Kinh kịch thì cô cũng quá quen thuộc rồi.
Tiền Thần cất giọng, hát ngay một đoạn qua điện thoại.
Hắn đang ở trong xe nên không phải lo người khác nghe thấy.
Đầu dây bên kia im lặng một lúc, rồi chậm rãi hỏi:
- Xin hỏi cậu hát đoạn nào vậy? Sao tôi chưa từng nghe qua?
- Một đoạn trong vở “Ký Ban Trúc”.
Lần này, bên kia im lặng còn lâu hơn.
Nếu không nghe thấy tiếng thở cùng tiếng lật giở sách vở, Tiền Thần đã ngỡ người đối diện ngủ mất rồi.
- Xin lỗi đã để cậu đợi lâu. Có phải “Ký Ban Trúc” của Uông Nguyên Hanh không?
Cô Trương hỏi, giọng ngờ vực.
- Đúng vậy, Uông Nguyên Hanh, tiên sinh Vân Lâm.
- Chuyện này… chẳng phải vở ấy đã thất truyền rồi sao? Mất dấu mấy trăm năm rồi.
Cô Trương không giấu nổi kinh ngạc.
Cô từng nghĩ Tiền Thần sẽ hát một đoạn kinh điển nào đó.
Cũng đoán thử xem chàng trai trẻ này hát có hay không.
Nhưng cô tuyệt đối không ngờ mình lại được nghe một khúc hát đã thất truyền, mà dường như còn nguyên vẹn đến vậy.
Chỉ hát mộc thôi, vẫn nghe ra đây không phải bản sót lại dở dang.
Trời đất!
Thất truyền rồi ư?
Hai tháng trước ta còn nghe khúc ấy. Nghe được nửa chừng, ta nhảy lên sân khấu đuổi kép đóng vai Đại Quan Sinh xuống, rồi tự hát cho đã.
- Cậu không biết vở này đã thất truyền sao? Thầy cậu là ai?
Ban đầu cô Trương định giả vờ không biết, không hỏi lai lịch thầy của Tiền Thần. Nhưng giờ thì không thể được nữa.
Đây là vở tuồng đã thất truyền, tính ra cũng phải bốn, năm trăm năm rồi.
Nếu xác minh được khúc hát này, kho tuồng Côn khúc sẽ có thêm một vở.
Trong xe, Tiền Thần toát mồ hôi đầy trán dù trời đang giữa mùa đông.
Cảm giác còn đáng sợ hơn cả lần hắn xuất hiện trên giường quý phi, bị vạn tuế gia bắt quả tang ngay tại trận.
Lẽ ra ta nên hát “Mẫu Đơn Đình”.
Hát “Đào Hoa Phiến” cũng được.
Ta hát hai vở ấy rất khá.
Sao ta lại hát “Ký Ban Trúc” chứ, ta…
Nhưng dù sao hắn cũng từng trải qua bao phen sóng gió, biết bao lần bước qua cửa tử.
- Thầy tôi từng tìm được một bản sót lại, nhưng ông nghi đó là thứ người đời sau bịa ra. Sau khi chỉnh sửa, ông chỉ truyền trong phạm vi nhỏ thôi.
Để chặn hẳn mọi khả năng lần ra lai lịch, Tiền Thần lại thở dài, nói thêm:
- Thầy tôi sang nước ngoài sống từ hồi còn trẻ. Về nước được mấy năm, ông lại ra đi, nên không mấy ai biết đến ông.
Cô Trương quả nhiên đã tin được phần nào.
Đầu thế kỷ hai mươi, trong cảnh đời sống khó khăn, Kinh kịch lại phát triển mạnh, Côn khúc từng một thời hưng thịnh dần dần suy tàn.
Ngay tại Cô Tô, nơi Côn khúc có nền móng vững chắc, bốn gánh hát nổi tiếng trong thành lần lượt giải tán.
Côn khúc suýt nữa thất truyền.
Về sau, một nhóm nghệ sĩ già thấy những kép hát lâu năm của gánh hát Toàn Phúc đã yếu sức, lớp kế nghiệp chẳng có ai, bèn chung tiền mở trường dạy Côn khúc ở vườn Ngũ Mẫu, Cô Tô.
Nhưng chẳng được bao lâu, trường cũng đóng cửa.
Mãi đến sau ngày giải phóng, Côn khúc mới hồi sinh.
Năm 1956, Chu Truyền Anh và Vương Truyền Tùng diễn bản Côn khúc “Thập Ngũ Quán” đã được chỉnh lý, cải biên, gây tiếng vang lớn. Người ta vẫn truyền nhau câu chuyện “một vở diễn cứu sống cả một dòng tuồng”.
Thế nhưng về sau, không ít bậc thầy sân khấu vẫn ra nước ngoài, rồi dần khuất bóng khỏi tầm mắt mọi người.
Lý do Tiền Thần đưa ra nghe rất có lý.
Nhiều vở tuồng ngày nay vốn đều do người đời sau phục dựng, chỉnh sửa.
- Đáng tiếc thật. Thầy cậu quả là một bậc thầy. Cậu có hứng thú phục dựng thêm vở “Ký Ban Trúc” không? Nghe qua thôi tôi đã thấy chất lượng rất tốt rồi.
- Chuyện ấy chắc không khó.
Tiền Thần lau mồ hôi trên trán.
Khúc hát dâng lên vạn tuế gia, sao có thể không hay?
Phen này đúng là chơi lớn rồi.
Nhưng cũng kích thích thật.
Một kẻ từ bốn trăm năm trước như ta, chẳng phải sau lưng đang đứng sừng sững cả một núi vàng sao?
Có điều, việc phân biệt những vở nào đã thất truyền, vở nào chưa, rất tốn thời gian.
Mà cũng chẳng có thông báo nào chỉ dẫn cả.
- Khoảng khi nào cậu rảnh? Cô Trương hỏi.
- Cô Trương đừng khách sáo, cứ gọi tôi là Tiền Thần. Hiện giờ tôi đang ở Kim Hoa. Khi nào cô tiện, tôi sẽ qua mời cô dùng bữa.
Dĩ nhiên Tiền Thần muốn chuyện này càng nhanh càng tốt.
Nhưng phép lịch sự vẫn phải có, để cô Trương tự chọn thời gian thì hơn.
- Vậy ngày mai nhé? Ngày mai cậu có rảnh không?
Đến lúc này cô Trương mới đổi cách gọi, không còn xưng “cậu” một cách khách sáo nữa.
Người trong giới sân khấu rất giữ phép tắc. Khi chưa xác định thứ bậc, họ không tự nhận mình là bậc trưởng bối.
- Ngày mai được ạ. Chín giờ sáng, cô thấy có tiện không?
Đầu dây bên kia đương nhiên không có gì bất tiện.
Thật ra hôm nay cô Trương đã muốn gặp Tiền Thần rồi.
Cúp điện thoại, cô Trương bước ra khỏi phòng sách. Trong phòng khách, học trò trong lớp cùng cha mẹ cô gái đã chờ được một lúc.
- Cô Trương, em xin lỗi cô.
- Haiz…
- Em xin lỗi cô.
Ai nấy đều tỏ vẻ áy náy, nhưng ý định thì đã quyết chẳng đổi.
- Con bé học bao nhiêu năm rồi, bỏ ngang thế này tiếc lắm. Trước đó hai bên đã nói rõ, quay phim xong thì con bé sẽ trở về trường mà.
Cô Trương thở dài, giọng bất lực.
- Em xin lỗi cô.
Cô gái vẫn chỉ nói câu ấy, rồi cúi gập người thật sâu.
- Được rồi, con cứ vào làng giải trí đi. Nhưng đừng để lạc mất chính mình. Nền tảng phải vững thì sau này mới đi xa được.
Cô Trương nhìn cô gái.
Đây là học trò mà cô rất kỳ vọng.
Năm 2001 bắt đầu học Côn khúc, đến năm 2004 thi vào trường sân khấu, tính đến nay đã học được tám năm.
Vốn là một hạt giống tốt.
Tiếc rằng cô bé vẫn không chống nổi sức hấp dẫn của làng giải trí.
- Cảm ơn cô. Em sẽ mãi ghi nhớ những lời cô dạy.
- Haiz, giờ con nghỉ học giữa chừng thì chỉ lấy được giấy chứng nhận hoàn thành khóa học thôi.
Lòng cô Trương nguội lạnh.
Dưa còn xanh hái xuống chẳng ngọt. Đã thấy cảnh phồn hoa của làng giải trí, ai còn cam lòng tiếp tục khổ luyện Côn khúc, một dòng tuồng ngày càng sa sút?
Nghĩ lại cậu Tiền Thần vừa nói chuyện với cô qua điện thoại, người được một bậc thầy sân khấu lưu lạc ở nước ngoài truyền dạy, vậy mà tìm mọi cách để được lên sân khấu biểu diễn.
Đó mới thật là một hạt giống tốt của Côn khúc.